1–8-دەرسلەر: ھال واۋى، مەجھۇل پېئىل، ئىسىم پائىل، ئىسىم مەپئۇل، ئىسىم زامان-ماكان، ئىسىم ئالەت، نىسبەت

3-قىسىم (الجزء الثالث): 1–8-دەرسلەر

---

بىرىنچى دەرس (1-دەرس)

1-مەزمۇن: ھالنىڭ واۋى (وَاوُ الْحَالِ)

• ئىش-ھەرىكەت يۈز بەرگەن پەيتتە پائىل ياكى مەپئۇلنىڭ شۇ چاغدىكى ھالىتىنى كۆرسىتىپ كەلگەن ئىسىملىق جۈملىنىڭ بېشىغا «وَ» (واو الحال) كىرىدۇ:
  • دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَالْإِمَامُ يَرْكَعُ — (مەن مەسچىتكە كىرگەندە ئىمام رۇكۇ قىلىۋاتاتتى).
  • مَاتَ وَهُوَ صَغِيرٌ — (ئۇ كىچىك تۇرۇپلا ۋاپات بولغان).
  • وَصَلْتُ إِلَى الْمَطَارِ وَالشَّمْسُ تَغْرُبُ — (مەن ئايرودۇرۇمغا كۈن ئولتۇرۇۋاتقاندا يېتىپ باردىم).
• ئىئرابى: ھال جۈملىسى تولۇقى بىلەن چۈشۈم كېلىش ئورنىدا (فِي مَحَلِّ نَصْبٍ حَالٌ) بولىدۇ.

2-مەزمۇن: پېئىلنام (اسْمُ الْفِعْلِ)

پېئىلنىڭ مەنىسىنى ۋە ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدىغان، لېكىن پېئىللارغا خاس ئۆزگىرىش ۋە تۈرلىنىشلەرنى قوبۇل قىلمايدىغان مەبنى ئىسىملاردۇر:

1. ئۆتكەن زامان پېئىلى مەنىسىدىكى پېئىلنام:
   • هَيْهَاتَ — (مەنىسى: بَعُدَ جِدًّا — بەكمۇ يىراق بولدى، ئەسلا مۇمكىن ئەمەس).
   • شَتَّانَ — (مەنىسى: افْتَرَقَ جِدًّا — ئىككىسىنىڭ ئارىلىقى ئىنتايىن يىراقلاشتى، يەر بىلەن ئاسمانچە پەرق بار).
2. كەلگۈسى زامان پېئىلى مەنىسىدىكى پېئىلنام:
   • أُفٍّ — (مەنىسى: أَتَضَجَّرُ — بىزار بولدۇم، نەپرەتلەندىم).
   • آهِ — (مەنىسى: أَتَوَجَّعُ — ئاغرىندىم، ئاھ ئۇرۇۋاتىمەن).
3. بۇيرۇق پېئىلى مەنىسىدىكى پېئىلنام:
   • صَهْ — (مەنىسى: اسْكُتْ — سۈكۈت قىل، جىم تۇر!).
   • آمِينَ — (مەنىسى: اسْتَجِبْ — دۇئايىمىزنى قوبۇل ئەيلىگىن).
   • حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ — (مەنىسى: أَقْبِلْ / تَعَالَ — نامازغا ئالدىراپ كەل).
   • عَلَيْكَ بِـ… — (مەنىسى: الْزَمْ — مەھكەم تۇت، چىڭ ئېسىل). مەسىلەن: عَلَيْكَ بِالصِّدْقِ (راستچىللىقنى مەھكەم تۇت).
   • إِلَيْكَ عَنِّي — (مەنىسى: ابْتَعِدْ — مەندىن يىراق تۇر).
   • رُوَيْدَكَ — (مەنىسى: تَمَهَّلْ — ئاستا بول، ئالدىرىما).

3-مەزمۇن: بەزى ئۆتكەن زامان پېئىللىرىنىڭ كەلگۈسىگە دالالەت قىلىشى

• دۇئا مەنىسىدە كەلگەن ئۆتكەن زامان پېئىللىرى تىل تۈزۈلۈشىدە ئۆتكەن زامان بولسىمۇ، مەنىدە كەلگۈسىدە ئەمەلگە ئېشىشى ئۈمىد قىلىنغان دۇئانى ئۇقتۇرىدۇ:
  • رَحِمَهُ اللَّهُ — (ئاللاھ ئۇنىڭغا رەھمەت قىلسۇن).
  • جَزَاكَ اللَّهُ خَيْرًا — (ئاللاھ سېنى ياخشىلىق بىلەن مۇكاپاتلىسۇن).
  • غَفَرَ اللَّهُ لَكَ — (ئاللاھ گۇناھىڭنى مەغپىرەت قىلسۇن).

4-مەزمۇن: ھەرپلەردىن كېيىن ئارتۇق (زىيادە) كەلگەن «مَا»

• كىرىش سۆزلەردىن «عَنْ» ۋە «مِنْ» دىن كېيىن زىيادە كەلگەن «مَا» ئۇلارنىڭ زىر قىلىش تەسىرىنى بىكار قىلالمايدۇ:
  • عَمَّا قَلِيلٍ لَيُصْبِحُنَّ نَادِمِينَ (پات يېقىندا چوقۇم پۇشايمان قىلىشىدۇ).
  • فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ (ئاللاھنىڭ رەھمىتى بىلەن ئۇلارغا سىلىق مۇئامىلە قىلدىڭ).

---

ئىككىنچى دەرس (2-دەرس)

1-مەزمۇن: مەجھۇل پېئىل (الْفِعْلُ الْمَبْنِيُّ لِلْمَجْهُولِ)

ئىش-ھەرىكەتنىڭ ئىگىسى (پائىل) نامەلۇم بولغان ياكى ئېيتىشقا زۆرۈرىيەت بولمىغان چاغدا، پېئىل مەجھۇل قىلىپ تۈزۈلىدۇ:

• ئۆتكەن زامان پېئىلىنى مەجھۇل قىلىش ئۇسۇلى:
  • بىرىنچى ھەرپى زەممىلىك (پىشلىق)، ئاخىرىنىڭ ئالدىدىكى ھەرپى كەسرىلىك (زىرلىك) ئوقۇلىدۇ:
    • كَتَبَ (يازدى) ← كُتِبَ (يېزىلدى)
    • فَهِمَ (چۈشەندى) ← فُهِمَ (چۈشىنىلدى)
    • قَتَلَ (ئۆلتۈردى) ← قُتِلَ (ئۆلتۈرۈلدى).
• كەلگۈسى زامان پېئىلىنى مەجھۇل قىلىش ئۇسۇلى:
  • بىرىنچى ھەرپى زەممىلىك، ئاخىرىنىڭ ئالدىدىكى ھەرپى فەتھىلىك (زەبەرلىك) ئوقۇلىدۇ:
    • يَكْتُبُ ← يُكْتَبُ (يېزىلىدۇ)
    • يَفْهَمُ ← يُفْهَمُ (چۈشىنىلىدۇ)
    • يَقْتُلُ ← يُقْتَلُ (ئۆلتۈرۈلىدۇ).

2-مەزمۇن: ۋەكىل پائىل (نَائِبُ الْفَاعِلِ)

پېئىل مەجھۇلغا ئايلانغاندا، پائىل تاشلىنىپ، ئۇنىڭ ئورنىنى ۋاسىتىسىز تولدۇرغۇچى (المفعول به) باسىدۇ ۋە پائىلغا ئوخشاش باش كېلىشتە (مرفوع) بولىدۇ:

• مەئلۇم پېئىللىق جۈملە: كَتَبَ حَامِدٌ الدَّرْسَ (ھامىد دەرسنى يازدى).
  • «حَامِدٌ» = فاعل مرفوع، «الدَّرْسَ» = مفعول به منصوب.
• مەجھۇل پېئىللىق جۈملە: كُتِبَ الدَّرْسُ (دەرس يېزىلدى).
  • «الدَّرْسُ» = نائب فاعل مرفوع بالضمة الظاهرة.

3-مەزمۇن: «الْـ» قوشۇلغان ئىسىملارنى چاقىرىش

ئالدىدا «الْـ» بولغان ئىسىملار چاقىرىلغاندا، «يَا» بىلەن ئىسىمنىڭ ئوتتۇرىسىغا ئەرلىك ئۈچۈن «أَيُّهَا»، ئاياللىق ئۈچۈن «أَيَّتُهَا» كىرىدۇ:

• يَا أَيُّهَا الرَّجُلُ (ئى ئەر كىشى!)
• يَا أَيَّتُهَا الْمَرْأَةُ (ئى ئايال كىشى!)
• يَا أَيُّهَا النَّاسُ، يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ.

4-مەزمۇن: نىسبەت قوشۇمچىسى (يَاءُ النِّسْبَةِ)

بىر شەيئى ياكى كىشىنىڭ مەلۇم شەھەر، دۆلەت، مىللەت، قەبىلە ياكى سۈپەتكە تەۋەلىكىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن، ئىسىمنىڭ ئاخىرىغا ئۇرغۇلۇق، تەشدىتلىك ياء («ـِيٌّ») قوشۇلىدۇ ۋە ئالدىدىكى ھەرپ زىر قىلىنىدۇ:

• مَكَّةُ ← مَكِّيٌّ (مەككىلىك)
• مِصْرُ ← مِصْرِيٌّ (مىسىرلىق)
• بَاكِسْتَانُ ← بَاكِسْتَانِيٌّ (پاكىستانلىق)
• نَبِيٌّ ← نَبَوِيٌّ (پەيغەمبەرگە مەنسۇپ)
• قُرَيْشٌ ← قُرَشِيٌّ (قۇرەيشلىك).

---

ئۈچىنچى دەرس (3-دەرس)

1-مەزمۇن: ئىسىم پائىل (اسْمُ الْفَاعِلِ)

ئىش-ھەرىكەتنى ئىجرا قىلغۇچى سۇبيېكتقا دالالەت قىلىدىغان ئىسىمدۇر. ئۈچ ھەرپلىك مۇجەررەد پېئىلدىن «فَاعِلٌ» ئۆلچىمىدە ياسىلىدۇ:

• كَتَبَ (يازدى) ← كَاتِبٌ (يازغۇچى)
• سَمِعَ (ئاڭلىدى) ← سَامِعٌ (ئاڭلىغۇچى)
• قَرَأَ (ئوقۇدى) ← قَارِئٌ (ئوقۇغۇچى، قارى)
• جَلَسَ (ئولتۇردى) ← جَالِسٌ (ئولتۇرغۇچى)
• شَرِبَ (ئىچتى) ← شَارِبٌ (ئىچكۈچى).

2-مەزمۇن: ئىسىم مەپئۇل (اسْمُ الْمَفْعُولِ)

ئىش-ھەرىكەت ئۆزىگە چۈشكەن پېئىل ئوبيېكتىغا دالالەت قىلىدىغان ئىسىمدۇر. ئۈچ ھەرپلىك پېئىللاردىن «مَفْعُولٌ» ئۆلچىمىدە ياسىلىدۇ:

• كَتَبَ ← مَكْتُوبٌ (يېزىلغان نەرسە، مەكتۇپ)
• سَمِعَ ← مَسْمُوعٌ (ئاڭلانغان نەرسە ياكى ئاۋاز)
• قَرَأَ ← مَقْرُوءٌ (ئوقۇلغان)
• فَتَحَ ← مَفْتُوحٌ (ئېچىلغان، ئوچۇق).

3-مەزمۇن: بولۇشسىزلىق سۆزى «غَيْرُ»

• مەنىسى «ئەمەس»، «باشقا».
• دائىم ئۆزىدىن كېيىنكى ئىسىمغا مۇزاف بولىدۇ، ئۇنىڭدىن كېيىنكى ئىسىم دائىم زىرلىك (مضاف إليه مجرور) بولىدۇ:
  • هَذَا الْمَاءُ غَيْرُ نَظِيفٍ (بۇ سۇ پاكىز ئەمەس).
  • هُوَ غَيْرُ مُسْلِمٍ (ئۇ مۇسۇلمان ئەمەس).
  • الْكَلَامُ غَيْرُ مَفْهُومٍ (سۆز چۈشىنىكسىز، چۈشىنىشلىك ئەمەس).

---

تۆتىنچى دەرس (4-دەرس)

1-مەزمۇن: ئەجۋەف پېئىللارنىڭ ئىسىم پائىلى، مەپئۇلى ۋە مەجھۇلى

• ئىسىم پائىل ياساش: ئوتتۇرىدىكى ئىللەت ھەرپى ھەمزىگە ئالمىشىدۇ:
  • قَالَ (دېدى) ← قَائِلٌ (دېگۈچى)
  • بَاعَ (ساتتى) ← بَائِعٌ (ساتقۇچى)
  • زَارَ (زىيارەت قىلدى) ← زَائِرٌ (زىيارەتچى)
  • نَامَ (ئۇخلىدى) ← نَائِمٌ (ئۇخلىغۇچى).
• ئىسىم مەپئۇل ياساش:
  • واۋلۇق ئەجۋەف: قَالَ يَقُولُ ← مَقُولٌ (دېيىلگەن).
  • يائىلىق ئەجۋەف: بَاعَ يَبِيعُ ← مَبِيعٌ (سېتىلغان).
• مەجھۇل پېئىل ياساش: ئەلىف ياءغا ئالمىشىپ، بىرىنچى ھەرپ زىر قىلىنىدۇ:
  • قَالَ ← قِيلَ (دېيىلدى)
  • بَاعَ ← بِيعَ (سېتىلدى)
  • صَامَ ← صِيمَ (روزا تۇتۇلدى).

2-مەزمۇن: ناقىس پېئىللارنىڭ ئىسىم پائىلى، مەپئۇلى ۋە مەجھۇلى

• ئىسىم پائىل ياساش: ئاخىرىدىكى ئىللەت ھەرپى تاشلىنىپ، تەنۋىن كىرىدۇ (الـ سىز كەلگەندە):
  • دَعَا (دەۋەت قىلدى) ← دَاعٍ (الـ بىلەن: الدَّاعِي)
  • رَمَى (ئاتتى) ← رَامٍ (الـ بىلەن: الرَّامِي)
  • قَضَى (ھۆكۈم قىلدى) ← قَاضٍ (الـ بىلەن: الْقَاضِي).
• ئىسىم مەپئۇل ياساش:
  • واۋلۇق ناقىس: دَعَا يَدْعُو ← مَدْعُوٌّ (تەكلىپ قىلىنغان).
  • يائىلىق ناقىس: رَمَى يَرْمِي ← مَرْمِيٌّ (ئېتىلغان)، بَنَى يَبْنِي ← مَبْنِيٌّ (قۇرۇلغان).
• مەجھۇل پېئىل ياساش:
  • دَعَا ← دُعِيَ (تەكلىپ قىلىندى)
  • رَمَى ← رُمِيَ (ئېتىلدى).

---

بەشىنچى دەرس (5-دەرس)

ئىسىم زامان ۋە ئىسىم ماكان (اسْمُ الزَّمَانِ وَاسْمُ الْمَكَانِ)

ئىش-ھەرىكەت يۈز بەرگەن ۋاقىت ۋە ئورۇننى كۆرسىتىدىغان ئىسىملاردۇر. ئۈچ ھەرپلىك پېئىللاردىن ئىككى خىل قېلىپتا كېلىدۇ:

ئۆلچىمى	شەرتى	مىساللار
مَفْعَلٌ	كەلگۈسى زامان پېئىلىنىڭ ئوتتۇرا ھەرپى زەبەر ياكى پىش بولغاندا	كَتَبَ يَكْتُبُ ← مَكْتَبٌ (ئىشخانا، ئۈستەل) دَخَلَ يَدْخُلُ ← مَدْخَلٌ (كىرىش ئېغىزى) لَعِبَ يَلْعَبُ ← مَلْعَبٌ (مەيدان) طَبَخَ يَطْبُخُ ← مَطْبَخٌ (ئاشخانا)
مَفْعِلٌ	كەلگۈسى زامان پېئىلىنىڭ ئوتتۇرا ھەرپى زىر بولغاندا ياكى مىسال (واۋلۇق) پېئىللاردا	جَلَسَ يَجْلِسُ ← مَجْلِسٌ (مەجلىسگاھ، زال) نَزَلَ يَنْزِلُ ← مَنْزِلٌ (تۇرالغۇ، ئۆي) وَعَدَ يَعِدُ ← مَوْعِدٌ (ۋەدە ۋاقتى ياكى ئورنى)

(ئەسكەرتىش: سَجَدَ يَسْجُدُ دىن قىياسىي ئۆلچەم بويىچە «مَسْجَدٌ» بولۇشى كېرەك ئىدى، لېكىن قۇرئان ۋە لۇغەتتە ئاڭلانما (سَمَاعِي) بويىچە مَسْجِدٌ دەپ كەلگەن).

---

ئالتىنچى دەرس (6-دەرس)

ئىسىم ئالەت (اسْمُ الْآلَةِ)

ئىش-ھەرىكەتنى ئورۇنلاشتا ئىشلىتىلىدىغان قورال، سايمان ۋە ئەسۋابلارنى كۆرسىتىدىغان ئىسىمدۇر. تۆت ئاساسلىق ئۆلچىمى بار:

1. مِفْعَالٌ:
   • فَتَحَ (ئاچتى) ← مِفْتَاحٌ (ئاچقۇچ)
   • نَشَرَ (ھەرىلىدى) ← مِنْشَارٌ (ھەرە)
   • وَزَنَ (تارتتى) ← مِيزَانٌ (تارازا)
   • قَاسَ (ئۆلچىدى) ← مِقْيَاسٌ (ئۆلچەم ئەسۋابى).
2. مِفْعَلٌ:
   • بَرَدَ (ئىگىلىدى) ← مِبْرَدٌ (ئىگەۋ)
   • صَعِدَ (ئۆرلەپ چىقتى) ← مِصْعَدٌ (لىفىت)
   • قَصَّ (قىيدى) ← مِقَصٌّ (قايچا).
3. مِفْعَلَةٌ:
   • كَنَسَ (سۈپۈردى) ← مِكْنَسَةٌ (سۈپۈرگە)
   • لَعِقَ (يالىدى) ← مِلْعَقَةٌ (قوشۇق)
   • غَرَفَ (سۈزىۋالدى) ← مِغْرَفَةٌ (چۆمۈچ).
4. فَعَّالَةٌ (زامانىۋى كۈندىلىك سايمانلار ئۆلچىمى):
   • غَسَّالَةٌ (كىر يۇيۇش ماشىنىسى)
   • سَيَّارَةٌ (ماشىنا)
   • ثَلَّاجَةٌ (توڭلاتقۇ)
   • نَظَّارَةٌ (كۆزەينەك)
   • دَبَّابَةٌ (تانكا).

---

يەتتىنچى دەرس (7-دەرس)

ئېنىقسىز ئىسىم ۋە ئېنىق ئىسىم (النَّكِرَةُ وَالْمَعْرِفَةُ)

• ئېنىقسىز ئىسىم (النَّكِرَةُ): خاسلاشتۇرۇلمىغان، مەلۇم تۈردىكى شەيئىلەرنىڭ ھەرقاندىقىغا تەڭ كېلىدىغان تەنۋىنلىك ئادەتتىكى ئىسىملار: رَجُلٌ (بىر ئەر)، كِتَابٌ (بىر كىتاب).
• ئېنىق ئىسىم (الْمَعْرِفَةُ): كونكرېت بىر شەيئى ياكى شەخسكە كۆرسىتىلگەن ئىسىملار بولۇپ، يەتتە تۈرلۈكتۇر:
  1. كىشىلىك ئالماشلار (الضَّمَائِرُ): ئەڭ يۇقىرى دەرىجىدىكى ئېنىقلىققا ئىگە — أَنَا، أَنْتَ، هُوَ، نَحْنُ…
  2. خاس ئىسىملار (الْأَعْلَامُ): كىشىلەر، شەھەر ۋە دەريا ناملىرى — مُحَمَّدٌ، مَكَّةُ، فَاطِمَةُ، دِجْلَةُ.
  3. كۆرسىتىش ئالماشلىرى (أَسْمَاءُ الإِشَارَةِ): هَذَا، هَذِهِ، ذَلِكَ، تِلْكَ، هَؤُلَاءِ.
  4. نىسبىي ئالماشلار (الْأَسْمَاءُ الْمَوْصُولَةُ): الَّذِي، الَّتِي، الَّذِينَ…
  5. ئالدىغا «الْـ» قوشۇلغان ئىسىملار (الْمُعَرَّفُ بِأَلْ): الرَّجُلُ، الْكِتَابُ.
  6. ئېنىق ئىسىمغا قوشۇلغان ئېنىقلىغۇچى ئىسىم (الْمُضَافُ إِلَى مَعْرِفَةٍ): كِتَابُ زَيْدٍ، قَلَمُ الْمُدَرِّسِ، بَيْتُهُ.
  7. نىشانلانغان چاقىرىلما (الْمُنَادَى الْمَقْصُودُ): يَا رَجُلُ (كۆز ئالدىدا تۇرغان ئېنىق كىشىگە قارىتىلغاندا).

---

سەككىزىنچى دەرس (8-دەرس)

1-مەزمۇن: ئىزاپەتنىڭ ئىككى تۈرى

1. مەنىۋى ئىزاپەت (الْإِضَافَةُ الْمَعْنَوِيَّةُ):
   • ھەقىقىي ئىزاپەت بولۇپ، ئېنىقلىغۇچى ئارقىلىق ئېنىقلانغۇچىغا ئېنىقلىق ياكى خاسلىق بېغىشلايدۇ:
   • كِتَابُ حَامِدٍ (ھامىدنىڭ كىتابى — ئېنىقلىق بېرىدۇ).
   • غُلَامُ امْرَأَةٍ (بىر ئايالنىڭ غۇلامى — خاسلىق بېرىدۇ).
2. لەفزىي ئىزاپەت (الْإِضَافَةُ اللَّفْظِيَّةُ):
   • سۈپەتداشلارنىڭ ئۆز مەپئۇلىغا تەلەپپۇزنى يېنىكلىتىش ئۈچۈن قوشۇلۇشىدۇر. ئۇ ھەقىقىي ئېنىقلىق بەرمەيدۇ:
   • حَسَنُ الْوَجْهِ (چىرايى كۆركەم)
   • كَاظِمُ الْغَيْظِ (غەزىپىنى باسقۇچى)
   • طَالِبُ عِلْمٍ (ئىلىم تەلەپ قىلغۇچى).

2-مەزمۇن: «كِلَا» ۋە «كِلْتَا» بىلەن تەكىتلەش

• مەنىسى: «ھەر ئىككىلىسى».
• ئالماشقا قوشۇلۇپ كەلگەندە: ئىككىلىك ئىسىملارغا ئوخشاش قوشۇمچە ھەرپلەر بىلەن ئىئرابلىنىدۇ:
  • باش كېلىشتە: جَاءَ الرَّجُلَانِ كِلَاهُمَا (ھەر ئىككى ئەر كىشى كەلدى).
  • چۈشۈم كېلىشتە: رَأَيْتُ الرَّجُلَيْنِ كِلَيْهِمَا (ھەر ئىككى ئەرنى كۆردۈم).
  • ئىگىلىك كېلىشتە: مَرَرْتُ بِالرَّجُلَيْنِ كِلَيْهِمَا (ھەر ئىككى ئەر يېنىدىن ئۆتتۈم).
  • ئاياللىق ئۈچۈن: حَضَرَتِ الطَّالِبَتَانِ كِلْتَاهُمَا، رَأَيْتُ الطَّالِبَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا.
• ئاشكارا ئىسىمغا قوشۇلۇپ كەلگەندە: مەقسۇر ئىسىمدەك بارلىق ئىئرابى تەقدىرىي بولىدۇ:
  • جَاءَ كِلَا الرَّجُلَيْنِ، رَأَيْتُ كِلَا الرَّجُلَيْنِ، مَرَرْتُ بِكِلَا الرَّجُلَيْنِ.

3-مەزمۇن: «أَيُّ» نىڭ تۈرلىرى ۋە ئىشلىتىلىشى

• «أَيُّ» بارلىق ئالماشلار ئىچىدە بىردىنبىر مۇئرەب سۆزدۇر.
• ئىككى ئاساسلىق تۈرى بار:
  1. سوراق سۆزى (اسْتِفْهَامِيَّةٌ): أَيُّ كِتَابٍ تَقْرَأُ؟ (قايسى كىتابنى ئوقۇۋاتىسەن؟)
  2. شەرت سۆزى (شَرْطِيَّةٌ): أَيَّ كِتَابٍ تَقْرَأْ أَقْرَأْهُ (قايسى كىتابنى ئوقۇساڭ مەنمۇ شۇنى ئوقۇيمەن).