مۇسا ۋە ھارۇن ئەلەيھىسسالام: پىرئەۋن، تەۋرات، قىزىل دېڭىز ۋە ئىسرائىل ئەۋلادلىرى

1. مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ تۇغۇلۇشى ۋە ساندۇقتا سۇدا ئېقىتىلىشى

پىرئەۋن چۈشىدە بەيتۇلمۇقەددەس تەرەپتىن چىققان بىر ئوتنىڭ مىسىرلىقلارنى كۆيدۈرۈپ، ئىسرائىل ئوغۇللىرىنى ئامان قالدۇرغانلىقىنى كۆردى. كاھىنلار: «ئىسرائىل ئەۋلادىدىن بىر ئوغۇل بالا تۇغۇلۇپ، سېنىڭ تەختىڭنى يىقىتىدۇ» دەپ تەبىر بەردى. پىرئەۋن ئىسرائىل ئوغۇللىرىنىڭ يېڭى تۇغۇلغان بارلىق ئوغۇل بالىلىرىنى بىر يىل ئۆلتۈرۈپ، بىر يىل قويۇپ بېرىش پۈتۈكى چىقاردى.

مۇسا ئۆلتۈرىدىغان يىلى تۇغۇلدى. ئاللاھ مۇسانىڭ ئانىسىغا ۋەھىي قىلدى:

«أَنْ أَرْضِعِيهِ ۖ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحْزَنِي ۖ إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ»
«ئۇنى ئېمىتكىن، ئەگەر ئۇنىڭغا زىيان يېتىشتىن قورقساڭ، ئۇنى بىر قۇتىغا سېلىپ دەرياغا (نىلغا) تاشلاپ بەرگىن، ھەرگىز قورقما، قايغۇرما. بىز ئەلۋەتتە ئۇنى ساڭا قايتۇرىمىز ۋە ئۇنى پەيغەمبەرلەردىن قىلىمىز.» (سۈرە قەسەس: 7)

قۇتا پىرئەۋن سارىيىغا ئېقىپ باردى. پىرئەۋننىڭ ئىمانلىق سالىھە ئايالى ئاسىيە بوۋاقنى كۆرۈپ ياخشى كۆرۈپ قالدى ۋە پىرئەۋنگە يالۋۇرۇپ بالا قىلىپ بېقىۋالدى. سۈت ئانىلارنىڭ ھەممىسىنى رەت قىلغان بوۋاق، مۇسانىڭ ھەدىسىنىڭ كۆرسىتىشى بىلەن ئۆز ئانىسىغا قايتۇرۇلۇپ، ساراي ھېسابىدىن ئۆز ئانىسىنىڭ قۇچىقىدا چوڭ بولدى.

---

2. مەديەنگە قېچىش ۋە تۇر تېغىدىكى ئىلاھىي سۆزلىشىش

مۇسا ياش يىگىت بولغاندا، بىر ئىسرائىللىققا زۇلۇم قىلىۋاتقان مىسىرلىقنى بىر مۇش ئۇرۇپ، بىلمەستىن ئۆلتۈرۈپ قويدى. قەستتىن خەۋەر تېپىپ مەديەنگە قاچتى. ئۇ يەردە شۇئەيب ئەلەيھىسسالامنىڭ قىزلىرىنىڭ پادىلىرىنى سۇغىرىپ بېرىپ ياردەم قىلدى ۋە شۇئەيبنىڭ قىزىغا ئۆيلىنىپ 10 يىل پادا باقتى.

مۇددىتى توشقاندا ئائىلىسى بىلەن مىسىرغا قايتىش يولىدا، تۇر تېغى ئەتراپىدا بىر نۇر كۆردى. شۇ يەردە ئاللاھ تائالا مۇسا ئەلەيھىسسالام بىلەن بىۋاسىتە سۆزلەشتى («كەلىيمۇللاھ» لەقىمى شۇنىڭدىن كەلدى).

ئاللاھ مۇساغا ئىككى چوڭ مۆجىزە بەردى:

1. ھاسا: يەرگە تاشلىسا ھەيۋەتلىك، يۈگۈرۈك يىلانغا ئايلىنىدىغان ئەسادۇر.
2. ئاق قول (يەدى بەيزا): قوينىغا تىقىپ چىقارسا، ھېچقانداق كېسەللىكسىز ئەتراپنى قۇياشتەك يورۇتىدىغان نۇرلۇق قولدۇر.

مۇسانىڭ تىلى راۋانراق بولغان قېرىندىشى ھارۇن ئەلەيھىسسالاممۇ ئاللاھنىڭ ئەمرى بىلەن ۋەزىر ۋە پەيغەمبەر قىلىپ تەيىنلەندى.

---

3. پىرئەۋن بىلەن روبىرو تۇرۇش، سېھىرگەرلەر ۋە 9 مۆجىزە

مۇسا بىلەن ھارۇن پىرئەۋننىڭ ھوزۇرىغا بېرىپ، ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشقا ۋە ئىسرائىل ئوغۇللىرىنى ئازاد قىلىشقا چاقىردى. پىرئەۋن كۆرەڭلەپ پۈتۈن مىسىردىكى داڭلىق سېھىرگەرلەرنى توپلىدى.

سېھىرگەرلەر يىپ-تاياقلىرىنى تاشلاپ كۆز بوياپ يىلانلاردەك ھەرىكەتلەندۈرگەندە، مۇسا ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ ئەمرى بىلەن ھاسىسىنى تاشلىدى. ھاسا بىر ئالامەت ئاژدىھاغا ئايلىنىپ بارلىق سېھىر نەرسىلەرنى يۇتۇپ تاشلىدى. سېھىرگەرلەر بۇنىڭ سېھىر ئەمەسلىكىنى دەرھال بىلىپ:

«قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ الْعَالَمِينَ * رَبِّ مُوسَىٰ وَهَارُونَ»
«ئۇلار دېدى: ‹بىز ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارىغا، مۇسا ۋە ھارۇننىڭ پەرۋەردىگارىغا ئىمان ئېيتتۇق!›» (سۈرە شۇئەرا: 47–48)

پىرئەۋننىڭ پۇت-قوللىرىنى كېسىش ۋە دارغا ئېسىش تەھدىتلىرى ئۇلارنىڭ پولاتتەك ئىمانىنى تەۋرىتەلمىدى. مىسىرغا پاقا، پىت، قان، قۇرغاقچىلىق قاتارلىق مۆجىزىلىك ئازابلار كەلگەن بولسىمۇ، پىرئەۋن كاپىرلىقتا داۋام قىلدى.

---

4. قىزىل دېڭىزنىڭ يېرىلىشى ۋە پىرئەۋننىڭ غەرق بولۇشى

مۇسا ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بىلەن ئىسرائىل خەلقىنى كېچىدە ئېلىپ ماڭدى. تاڭ ئاتقاندا ئالدى تەرەپتە چوڭقۇر قىزىل دېڭىز، ئارقا تەرەپتە پىرئەۋننىڭ قوراللىق قوشۇنى قىستاپ كەلدى. خەلق چەكلەپ: «تۇتۇلدۇق!» دەپ ۋارقىراشتى.

مۇسا ئەلەيھىسسالام ئېتىقاد بىلەن جاۋاب بەردى:

«قَالَ كَلَّا ۖ إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ»
«ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس! شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىم مەن بىلەن بىللە، ئۇ ماڭا چوقۇم يول كۆرسىتىدۇ!» (سۈرە شۇئەرا: 62)

مۇسا ھاسىسى بىلەن دېڭىزغا ئۇرغاندا، دېڭىز 12 يولغا يېرىلىپ، ھەر بىر يول تېمى تاغلاردەك قېتىپ قالدى. ئىسرائىل خەلقى قۇرۇقلۇقتەك ئۆتۈپ كەتتى. پىرئەۋن قوشۇنى بىلەن ئارقىسىدىن ئوتتۇرىغا كىرگەندە، ئاللاھ دېڭىز سۈيىنى قايتا بىر-بىرىگە تۇتاشتۇردى. پىرئەۋن غەرق بولۇۋاتقاندا: «ئىسرائىل ئەۋلادى ئىمان ئېيتقان ئىلاھقا ئىمان ئېيتتىم» دەپ ۋارقىرىغان بولسىمۇ، كەچ قېلىنغان تەۋبە قوبۇل قىلىنمىدى. ئۇنىڭ جەسىتى تا قىيامەتكىچە ئىبرەت بولسۇن ئۈچۈن قۇرۇقلۇققا چىقىرىپ قويۇلدى.

---

5. تۇر تېغى، تورات لوھىلىرى، سامىرىنىڭ موزايلىق پىتنىسى ۋە تىھ چۆلى

مۇسا ئەلەيھىسسالام تۇر تېغىغا 40 كېچە ئىبادەت ۋە تورات پۈتۈكلىرىنى ئېلىش ئۈچۈن چىقىپ كەتكەندە، سامىرى ئىسىملىك بىر مۇناپىق ئالتۇن-زىبۇزىننەتلەرنى ئېرىتىپ، مۇڭرايدىغان بىر موزاي ياساپ خەلقنى بۇتپەرەسلىككە قايتۇردى. ھارۇن ئەلەيھىسسالام توسقان بولسىمۇ خەلق قۇلاق سالمىدى.

مۇسا ئەلەيھىسسالام قايتىپ كېلىپ موزاينى كۆيدۈرۈپ كۈلىنى دېڭىزغا چاچتى.

ئۇنىڭدىن باشقا ئەڭ باي زالىم قارۇن مال-مۈلكى بىلەن بىرلىكتە يەرگە يۇتۇلدى. مۇسا ئەلەيھىسسالام بىلەن سالىھ زات خىزىر ئەلەيھىسسالامنىڭ سىرلىق ئىلىم سەپىرى (كېمىنى تېشىش، بالىنى ئۆلتۈرۈش، تامنى تۈزەش) يۈز بەردى. ئىسرائىل ئوغۇللىرىنىڭ بەيتۇلمۇقەددەسكە جىھاد بىلەن كىرىشنى رەت قىلىپ: «سەن ۋە پەرۋەردىگارىڭ ئىككىڭلار بېرىپ ئۇرۇشۇڭلار، بىز مۇشۇ يەردە ئولتۇرۇپ تۇرىمىز» دېگەنلىكى سەۋەبىدىن، ئۇلار 40 يىل تىھ چۆلىدە باشپاناھسىز سەرسان بولدى.