ئاتا-ئانىلار ھەققىدە 30 تەۋسىيە ۋە قاقشىتىشنىڭ ئېغىر گۇناھى

ئاتا ئانىلار ھەققىدە تەۋسىيەلەر ھۆرمەتلىك كىتابخان، ئەگەر سىز دۇنيا ۋە ئاخىرەتنىڭ ياخشىلىقلىرىنى قۋلغاكەلتۈرمەكچى بۋلسىڭىز مۇنۇ تەۋسىيەلەرگە ئەمەل قىلغايسىز، ئاتا ئانىغا ياخشىلىق قىلىش تۆۋەندىكىچە بولىدۇ:

1 . ئاتا ئانىغا ھەر ۋاقىت ئەدەپ بىلەن سۆز قىلىش.

2 . ئاللاھ تائالاغا ئاسىيلىق بۋلمايدىغان ھەرقانداق ئىشتا ئۇلارغا

ئىتائەت قىلىش.

3 . ئۇلارغا مېھرى بانلىقنى كۆرسىتىش، ھېچ ۋاقىت ئۇلارغا غەزەب

بىلەن قارىماسلىق،بەلكى ھەمىشە تەبەسسۇم بىلەن قاراش.

4 . ئۇلارنىڭ ئابرۇيىنى ۋە ھۆرمىتىنى ساقلاش، ئۇلارنىڭ رۇختىسىز

ئۆيلىرىدىن بىر نەرسە ئالماسلىق.

5 . ئۇلار مەمنۇن بۋلىدىغان ئىشلارنى قىلىش، ھەمىشە دۇئالىرىنى

ئېلىپ تۇ رۇش.

6 . ھەرقانداق بىر ئىشنى باشلاشتا ئاۋۋال ئۇلاردىن مەسلىھەت

سۋراش.

7 . ئۇلارنىڭ چاقىرىقىغا ھەر ۋاقىت » خۋش ئاتا خۋش ئانا « دەپ

تەبەسسۇم بىلەن ھازىر بۋلۇش.

8 . ئۇلارنىڭ دۋست يارانلىرىنى ھۆرمەتلەش، دۈشمەنلىرىگە

ساداقەت باغلىماسلىق.

9 . ئۇلار بىلەن مۇنازىرە قىلىشماسلىق، ئۇلارنىڭ خاتالىقلىرى بولسا،

سىلىق يول بىلەن كۆرسىتىپ بېرىش.

01 . ئۇلارغا سۆز قىلغاندا، ئاۋازىنى كۆتىرىپ ئۇلارنى بىئارام

قىلماسلىق، ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ئەدەپ بىلەن قۇلاق سېلىپ ئاڭلاش.

11 . ئۇلارنىڭ ئۆي ئىچىدىكى ۋە سىرتتىكى ئىشلىرىغا

ياردەملىشىش. 2 1 . ئۇلارنىڭ رۇ ختىسىز سەپەرگە چىقماسلىق، ئەگەر ئالدىراش يۈزىسىدىن كېتىپ قالغان تەقدىردىمۇ، ئۇلاردىن شۇ ھامان كەچۈرۈم سۋراش.

31 . ئۇلارنىڭ ئۆيلىرىگە خۋسۇسەن، ئۇلار ئۇخلاۋاتقان ۋاقىتلىرىدا

رۇخسەتسىز كىرمەسلىك.

41 . ئۇلارنىڭ مېھمانلىرى كەلگەندە، قول باغلاپ تۇرۇ پ خىزمەت

قىلىش، زۆرۈر ئىشى بولسىمۇ قۋيۇپ، ئۇلارنى مېھمانلىرى ئالدىدا يالغۇز تەرك ئەتمەسلىك.

51 . ئۇلار بىلەن بىرگە تاماق يىگەندە، ئۇلاردىن بۇرۇن داستىخانغا

قول ئۇزاتماسلىق.

61 . ئۇلارغا ھەرگىز يالغان سۆزلىمەسلىك.

71 . ئايالىنى ۋە بالىلىرىنى ئۇلاردىن ئۈستۈن كۆ رمەسلىك.

81 . بىرگە يول يۈرگەندە، ئۇلارنىڭ ئالدىدا يۈرمەسلىك، بىرگە

ئۋلتۇرغاندا ئۇلاردىن يۇقىرى ئۋلتۇرماسلىق.

91 . ئۆزى قانچىلىك چوڭ مەنسەبلىك كىشى بولسىمۇ، ياكى كاتتا

ئالىم بولسىمۇ، ئاتا ئانىسىغا مەنسۇپ بۋلۇشتىن تەكەببۇرلۇق قىلماسلىق، ئۇلار ئالدىدا ھەمىشە كەمتەر بۋلۇش.

02 . ئۇلارغا ماددىي جەھەتتە ياردەم قىلىشتا بېخىللىق قىلماسلىق،

ئۇلار ئۈچۈن ئۆزلىرىنى ئۇنۇتۇش.

12 . ئۇلارنىڭ مېھنەتلىرىنى قەدىرلەپ تۇرۇش، ئۇلارنى زىيارەت

قىلىپ تۇرۇش ، ھەدىيە ۋە سۋۋغاتلارنى تەقدىم قىلىپ تۇرۇش.

22 . ئۇلارنى غەزەپلەندۈرۈرشتىن ئېھتىيات قىلىش، كۆڭۈللىرىنى

ئا ي اش.

32 . ئۇلار بەرگەن نەرسىلەرنى تەشەككۈر ئېيتىش بىلەن قۋ بۇل

قىلىش.

42 . ئۇلارنىڭ خۇشاللىقلىرىنى تەبرىكلەپ بىرگە خۇشال بۋلۇش،

ئۇلارنىڭ مۇسىبەتلىرىگە تەسەللى بېرىش.

52 . ئۇلارنىڭ يۈز خاتىرىسى ئۈچۈن، ئۇلار ياخشى كۆرىدىغان

پەرزەنتلىرنى ياخشى كۆرۈش.

62 . ئايالى ئۇلار بىلەن جېدەللىشىپ قالغاندا، ئۇلارنىڭ ئوتتۇرىسىدا

ئادىللىق بىلەن ئىش كۆرۈش.

72 . ئاتا ئانا ۋاپات بولۇپ كەتكەندىن كېيىنمۇ، ئۇلارنىڭ

قەبىرلىرىنى زىيارەت قىلىپ تۇرۇش ، ئۇلارنىڭ ۋەسىيەتلىرىنى يۈرگۈزۈش.

82 . ئۇلارغا ۋاكالىتەن سەدەقەلەرنى قىلىپ تۇرۇش.

92 . ئاتا ئانا ھايات بولسۇن، مەيلى ۋاپات بولۇپ كەتكەن بولسۇن،

ئاللاھ تائالا قۇرئان كەرىمدە مۇنداق دەيدۇ: ﴿وَإِنجَاهَدَاكَ عَلَىٰ أَنتُشْرِكَ بِيمَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا ۖ وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا﴾ يەنى ﴿ئەگەر ئاتا ئاناڭ سېنى سەن بىلمەيدىغان نەرسىنى ئاتا ئانامنى كەچۈرگىن دەپ ھەمىشە دۇئا قىلىپ تۇرۇش.

03 . ھەرقانداق كىشى ئاتا ئانىسىغا قىلغا ن مۇئامىلىسىنىڭ

ئۋخشىشىنى ئۆز بالىلىرىدىن چۇقۇم كۆرىدۇ. يەنى ئاتا ئانىسىنى قاخشاتقاتلارنى ئۇلارنىڭ بالىلىرىمۇ قاخشىتىدۇ، ئاتا ئانىسىنى رازى قىلغانلارنى ئۇلارنىڭ بالىلىرىمۇ رازى قىلىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن بۇ ئالەم،

» ئۆتنە ئالەم « دېيىلىدۇ. بۇ، جەمئىيىتىمىزدە ۋە ئۇزۇن يىللىق

تارىخىمىزدا كۆپ تەجرىبە قىلىنىپ، ھەركىشىنىڭ نەزەرىدە رىئاللىققا ئايلانغان بىر ھەقىقەتتۇر.

ئاتا ئانىنى قاخشىتىشنىڭ گۇناھى بالىلار تەرىپىدىن ئاتا ئانىلارنىڭ كۆڭلىگە تېگىپ قۋيىدىغان ياكى ئۇلارنى رەنجىتىپ قۋيىدىغان ھەرقانداق سۆز ھەرىكەتلەرنىڭ سادىر بۋلۇشى ئاتا ئانىلارنى قاخشاتقانلىقتۇر. ئاللاھ تائالاغا ئاسىيلىق بۋلمايدىغان ھەرقانداق ئىشتا، ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ، ئۇلارغا ئىتائەت قىلىش ئىنتايىن زۆرۈردۇر. شەرىئەت ئىستېمالى يۋيىچە ئېيتقاندا، پەرزدۇر. بۇنىڭغا ئاساسەن، ئاتا ئانىلار ئېھتىي اج ياكى زۆرۈرىيەت يۈزىسىدىن بالىلىرىنى نەپلى )ئىختىيارى( ياكى پەرز كۇ پايە بولغان ئەمەللەرنى تەرك ئېتىشكە زۋرلىغان ھالدىمۇ، ئۇلارغا ئىتائەت قىلىش لازىم. ئەمما پەرزئەين بولغان ئىشلارنى قىلىشتىن تۋسسا ياكى ھارام ئىشلارنى قىلىشقا زۋرلىسا، بۇ ۋاقىتتا ئاتا ئانىلارغا بۇ ئىشلاردا ئىتائەت قىلماسلىق لازىم. بۇ ھەقتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: » ئاللاھقا ئاسىيلىق بۋلىدىغان ئىشتا بەندىگە ئىتائەت قىلىشقا بولمايدۇ « . ئاتا ئانىلارنى قاخشىتىش كەچۈرۈلگىسىز گۇناھ ئاتا ئانىلارنى قاخشىتىش ئەڭ چوڭ گۇناھى كەبىرىلەرنىڭ قاتارىدىندۇر. كىشى قانچىلىك ياخشى بولۇپ كېتىپ، ئاللاھ تائالاغا شۇنچە سادىق بولسىمۇ، ئاتىسىنى ياكى ئانىسىنى قاخشاتقان ئى كەن، ئۇ، ھەرگىزمۇ ئاللاھ تائالانىڭ رەھمىتىگە ئېرىشەلمەيدۇ. يەنى جەننەتكە

كىرەلمەيدۇ. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئاتا ئانىلارنى قاخ شىتىشنىڭ گۇناھى توغرۇلۇق مۇنداق دەيدۇ: » ئاللاھ تائالانىڭ نەزەرىدە، ئەڭ قەبىھ ، يامان ئادەم ئۈچتۇر: ئۇلارنىڭ بىرى، ئاتا ئانىسىغا مۇتەكەببىرلىك قىلىپ، ئۇلارنى ھېقىر كۆرگەن كىشى؛ ئىككىنچىسى، كىشىلەرنىڭ ئارىسىدا يالغان ئىغۋالارنى تارقىتىش ئارقىلىق ئۇلارنى بى ر بىرىگە دۈشمەن قىلغان ئادەم؛ ئۈچىنچىىسى، ئەر خوتۇن ئارىسىدا يالغاندىن گەپ تارقىتىپ يۈرۈش ئارقىلىق، ئۇلارنىڭ ئارىسىنى بۋزۇپ، ئۇنىڭ ئايالىنى ئېلىشنى مەقسەت قىلغان ئادەم « . ئابدۇلال ئىبىن ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھى سسالام گۇناھى كەبىرىلەر توغرۇلۇق سۋرالغاندا، مۇنداق دېگەن: » گۇناھى كەبىرىلەر: ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش، ئاتا ئانىسىنى قاخشىتىش، ناھەق ئادەم ئۆلتۈرۈش ۋە يالغاندىن قەسەم قىلىشتىن ئىبارەتتۇر « . يەنە ئابدۇلال ئىبىن ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىندۇكى ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: » ئۈچ خىل ئادەمگە ئاللاھ جەننەتنى ھارام قىلدى: ئۇلارنىڭ بىرى، ھاراقتىن باش ئاللامايدىغان ئادەم؛ يەنە بىرى ، ئاتا ئانىسىنى قاخشاتقان ئادەم؛ يەنە بىرى، دەييۈس ئادەم « .

سەۋبان رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: » ئۈچ خىل ئادەمنىڭ قىلغان ئەمەللىرىنىڭ پايدىسى يۋقتۇ ر: ئۇلارنىڭ بىرى، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن ئادەم؛ يەنە بىرى، ئاتا ئانىسىنى قاخشاتقان ئادەم؛ يەنە بىرى جىھاد مەيدانىدىن قاچقان ئادەم « . پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام يەنە مۇنداق دەيدۇ: » ئاللاھ پۈتۈن چوڭ گۇناھلارنىڭ جازاسىدىن خالىغىنىنى قىيامەت كۈنىگىچە كېچىكتۈرىدۇ، پەقەت ئاتا ئانىسىنى قاخشاتقاننىڭ جازاسىنى ئۆلۈشتىن بۇرۇن، مۇشۇ دۇنيادىال ئۇنىڭغا كۆرسىتىدۇ « . ئاتا ئانىسىنى قاخشاتقاننىڭ گۇناھى توغرۇلۇق كەلگەن ھەدىسلەر ناھايىتى كۆپتۇر. ئىسلام نەزەرىدە ئەڭ كەچۈرۈل گىسىز ، ئېغىر گۇناھ شېرىك بولسا، شېرىكتىن كېيىنلا ئاتا ئانىسىنى قاخشىتىشنىڭ گۇناھى كېلىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن ئاللاھ تائالا قۇرئان كەرىمدە مۇنداق ئۇلارنىڭ ھەققىدە، ﴿رَّبِّ اغْفِرْ لِيوَلِوَالِدَيَّ﴾ يەنى ئى ئاللاھ ! مېنى ۋە رەببىڭ پەقەت ئۇنىڭ ئۆزىگىلا ئىبادەت قىلىشىڭلارنى ۋە ئاتا ئاناڭلارغا قېتىرقىنىپ خىزمەت قىلىشىڭلارنى پەرز قىلدى ﴾ يەنى ئىماندىن كېيىنلا بۇيرۇلغان ئەڭ ئاۋۋالقى ئىش ئاللاھ تائالاغا شېرىك كەلتۈرمەستىن، ئۇنى بىر بىلىپ ئىبادەت قى لىش بولسا، ئۇنىڭدىن كېيىنلا بۇيرۇلغان تەكلىپ ئاتا ئانىغا ياخشىلىق قىلىش

دېگەنلىكتۇر. ئاتا ئانىغا ياخىشىلىق قىلىش نەقەدەر ئۇلۇغ ئىبادەت سانالسا، ئاتا ئانىنى قاخشىتىشمۇ شۇنچىلىك ئېغىر گۇناھى كەبىرىدۇر. ئاللاھ تائالا زۇلۇمنىڭ جازاسىنى كېچىكتۈرمەيدۇ ئاللاھ تائالا ھەرقانداق ئېغىر گۇناھلارنىڭ جازاسىنى ئاخىرەتكە كېچىكتۈرگەن بولسىمۇ، زۇلۇم )يەنى ھەقسىزلىق( نىڭ جازاسىنى ئاخىرەتكە كېچىكتۈرگىنى يوق. ئاتا ئانىنى قاخشىتىش ئۇلارغا ئەڭ ئېغىر دەرىجىدە زۇلۇم قىلغانلىقتۇر. ئاللاھ تائالا زۇلۇمنىڭ جازاسىنى مۇشۇ دۇنيادا كۆرسىتىپ كەلدى. ھاياتلىقتىكى تەجرىبىلەر ۋە ياشاۋاتقان جەمئىيتىمىزدىكى ئاتا ئانىسىدىن قارغىش ئالغانلارنىڭ ئېچىنىشلىق ئاقىۋەتلىرى ھەققىدە كۆرگەن، بىلگەن ۋە ئاڭلىغانلىرىمىز بىزگە ئاچچىق ساۋاق بۋلۇشقا يېتەرلىكتۇر. ھەتتا خەلق ماقالىلىرىمىزدا: » ئىككى خىل ئادە م ئىشلىمىسىمۇ بولىدۇ: ئۇلارنىڭ بىرى، ئاتا ئانىسىنىڭ دۇئاسنى ئالغان ئادەم؛ يەنە بىرى، ئاتا ئانىسىنى قاخشاتقان ئادەم « دېيىلىدۇ. ھەقىقەتەن بۇ سۆز توغرا ئېيتىلغان. چۈنكى، ئاتا ئانىسىنىڭ دۇئاسىنى ئالغان كىشى گەرچە ئاز ئىشلىسىمۇ، ئاللاھ تائالا ئۇنىڭ ئىشىغا بەرىكەت ئاتا قىلىدۇ ۋە ئۇنىڭغا قولايلىق يارتىپ بېرىدۇ، ئاتا ئانىسىدىن قارغىش ئالغان كىشى قانچىلىك ئىشلىسىمۇ، ئۇ،بەرىكەتتىن ۋە ئاللاھ تائالانىڭ ياردىمىدىن مەھرۇم بولغاچقا، ئۇنىڭ ئىشى ئالدىغا ماڭمايدۇ ۋە تاپقانلىرى راۋاج قىلمايدۇ. مانا بۇ رىئاللىقتۇر. دېم ەك ئاللاھ تائالانىڭ رىزاسىغا ئېرىشەلمىگەن بىر كىشى ھەرگىزمۇ ئۇنىڭ ياردىمى، رەھمىتى ۋە مەرھىمىتىگە ئېرشەلمەيدۇ. ئاتا ئانىنىڭ

بالىلار ئۈچۈن قىلغان ھەرقانداق دۇئاسى تىز ئىجاۋەت بولىدۇ. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دەيدۇ: » ئۈچ خىل ئادەمنىڭ دۇئاسىنىڭ ئىجاۋ ەت بۋلۇشىدا ھېچ شەك يوق: ئۇلارنىڭ بىرى، زۇلۇمغا ئۇچرىغان كىشىنىڭ دۇئاسى؛ يەنە بىرى ، مۇساپىر كىشىنىڭ دۇئاسى؛ يەنە بىرى، ئاتا ئانىنىڭ بالىسىغا قىلغان دۇئاسى « . ئاللاھ تائالا تەۋراتتا مۇسا ئەلەيھىسسالامغا مۇنداق دېگەن: » ئى مۇسا! ئاتا ئاناڭنى ھۆرمەتلىگى ن. كىمكى ئاتا ئانىسىنى ھۆرمەتلەيدىكەن، ئۇنىڭ ئۆمرى ئۇزۇن بولىدۇ. ئۇنىڭغا ئۆزىنى ھۆرمەتلەيدىغان پەرزەنت ئاتا قىلىنىدۇ، كىمكى ئاتا ئانىسىنى قاخشىتىدىكەن، ئۇنىڭ ئۆمرى قىسقىرىدۇ، ئۇنىڭغا ئۆزىنى قاخشىتىدىغان شەقى بالا ئاتا قىلىنىدۇ « . بۇ ماۋزۇدىكى ئۆمۈ رنىڭ ئۇزۇن بۋلىشىدىن مەقسەت، ئۇنىڭ بەرىكەتلىك بۋلىشى دېمەكتۇر. مەسىلەن: ئاللاھ تائالا ئۆمرىگە بەرىكەت ئاتا قىلغان كىشىلەر، گەرچە ئاز ئۆمۈر كۆرسىمۇ، ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرگەن كىشىلەر ھاسىل قىلالمىغان ياخشىلىقلارغا ۋە دۇنيانىڭ لەززەتلىرىگە ئېرىشەلەيدۇ ۋە دۇنيادىن ئارمىنى قالمايدۇ، ئاللاھ تائالا ئۆمرىگە بەرىكەت ئاتا قىلمىغان كىشىلەر، گەرچە ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرگەن بولسىمۇ، ئۇلار بۇئۆمرىگە لايىق دۇنيانىڭ ياخشىلىقلىرىغا ۋە ئارمانلىرىغا ئېرىشەلمەستىن، بەلكى ھەسرەتتە كېتىدۇ. ئۆمرى قىسقا بولىدۇ دېگەنلىكمۇ ئۆمرى بەرىكەتسىز بۋلى دۇ دېگەنلىكتۇر. چۈنكى ئۆمۈر

ئۆزى ياخشىلىقنىڭ سەۋەبى بىلەن ئۇزىراپ يامانلىقنىڭ سەۋەبى بىلەن قىسقىراپ كېتىدىغان نەرسە ئەمەس، بەلكى ئۇ، ئىنسان تۇغۇلۇشتىن بۇرۇن پۈتۈلۈپ بولغان تەقدىردۇر. پەقەت ئۇنىڭ بەرىكىتى ئۆزگىرىدۇ.