ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈش
This content is not yet available in your language.
ئىماننىڭ ئاساسىي پىرىنسىپلىرى (سوئال 21 – 24)
بۆلۈم: “ئىماننىڭ ئاساسىي پىرىنسىپلىرى (سوئال 21 – 24)”جاۋاب: ئىماننىڭ ئاساسىي پىرىنسىپى تۆۋەندىكى 6 ھەقىقەتكە چىن ئىشىنىپ ئېتىقاد قىلىشتىن ئىبارەت: (1) ئاللاھنىڭ بارلىقىغا ۋە بىرلىكىگە چىن ئىشىنىپ ئېتىقاد قىلىش. (2) ئاللاھنىڭ پەرىشتىلىرىگە چىن ئىشىنىپ ئېتىقاد قىلىش. (3) ئاللاھنىڭ كىتابلىرىغا چىن ئىشىنىپ ئېتىقاد قىلىش. (4) ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە چىن ئىشىنىپ ئېتىقاد قىلىش. (5) قىيامەت كۈنىنىڭ بولىدىغانلىقىغا چىن ئىشىنىپ ئېتىقاد قىلىش. (6) ياخشىلىق ۋە يامانلىقنىڭ ئاللاھنىڭ تەقدىرى بىلەن بولىدىغانلىقىغا چىن ئىشىنىپ ئېتىقاد قىلىش.
جاۋاب: ئىماننىڭ يۇقىرىقى 6 پىرىنسىپىغا، ئۇنىڭدىن باشقا قۇرئان كەرىم ۋە سەھىھ ھەدىسلەر ئارقىلىق ئىمان كەلتۈرۈشكە بۇيرۇلغان پۈتۈن مەسىلىلەرگە چىن ئىشىنىپ ئىمان كەلتۈرگەن، ئىسلام شەرىئىتىدە بۇيرۇلغان جىمى ئەھكاملارنى قوبۇل قىلىپ ئەمەل قىلغان كىشى ھەقىقىي مۈمىن ۋە مۇسۇلمان بولالايدۇ.
جاۋاب: ئاللاھ تائالا بۇيرىغان بەندىچىلىك ۋەزىپىمىزنى ئورۇنداش ۋە ئۇنىڭ تەلەپ قىلغىنى بويىچە ياشاشتۇر.
جاۋاب: ئىبادەت — ئاللاھ تائالا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ياقتۇرىدىغان ۋە رازى بولىدىغان ھەرقانداق ئىش-ھەرىكەت، گەپ-سۆز ۋە توغرا نىيەتلەرنىڭ ھەممىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: مەسىلەن، ھەر ئىشتا ئەدەپ-ئەخلاقلىق بولۇش، ئوقۇپ بىلىم ئېلىش، ناماز ئوقۇش، قۇرئان ئوقۇش، روزا تۇتۇش، زاكات بېرىش، ھەج-ئۆمرە قىلىش، ئاتا-ئانىنى قەدرىلەپ خىزمىتىنى قىلىش، تۇغقانلارنى يوقلاپ تۇرۇش، كەمبەغەللەرنىڭ ھالىدىن خەۋەر ئېلىش، راست سۆزلەش، ۋەدىگە ۋاپادار بولۇش، قوشنىلارغا ياخشى مۇئامىلە قىلىش، يېتىملەرنىڭ بېشىنى سىلاش، پۈتۈن ئىشلاردا ئادالەتلىك بولۇش قاتارلىقلار.
ئەخلاق ۋە ئۇنىڭ تۈرلىرى (سوئال 25 – 27)
بۆلۈم: “ئەخلاق ۋە ئۇنىڭ تۈرلىرى (سوئال 25 – 27)”جاۋاب: ئەخلاق — ئىنساننىڭ روھىدا يەرلىشىپ، ئادەتكە ئايلىنىپ قالغان قىلىقلاردۇر.
جاۋاب: ئەخلاق «گۈزەل ئەخلاق» ۋە «ناچار ئەخلاق» دەپ 2 تۈرلۈك بولىدۇ.
جاۋاب: گۈزەل ئەخلاق ئىنساننى ھەم ئاللاھنىڭ، ھەم كىشىلەرنىڭ ئالدىدا سۆيۈملۈك قىلىدۇ. جەمئىيەتتە تىنچلىق، مۇھەببەت ۋە ئىناقلىق ئورنىتىدۇ. پەيغەمبىرىمىز: «مەن پەقەت گۈزەل ئەخلاقنى تاماملاش ئۈچۈن ئەۋەتىلدىم» دېگەن.
كەلىمە تەييىبە ۋە شاھادەت كەلىمىسى (سوئال 28 – 32)
بۆلۈم: “كەلىمە تەييىبە ۋە شاھادەت كەلىمىسى (سوئال 28 – 32)”جاۋاب: كىشىلەر «كەلىمە تەييىبە» ياكى «كەلىمە شاھادەت»نى مەنىسىگە چىن قەلبىدىن ئىشىنىپ تىلى بىلەن ئېيتىش ئارقىلىق ئىسلام دىنىغا كىرىدۇ.
جاۋاب: «لا ئىلاھە ئىللەللاھۇ مۇھەممەدۇر رەسۇلۇللاھ» دېگەن سۆزدۇر.
جاۋاب: «ئاللاھتىن باشقا ھەق مەبۇد يوقتۇر، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىدۇر» دېگەن مەنىدە.
جاۋاب: ئاللاھتىن باشقا ھېچقانداق نەرسىگە ئىلاھ دەپ چوقۇنماسلىقنى، بارلىق ئىبادەتلەرنى يالغۇز ئاللاھقىلا قىلىشنى تەقەززا قىلىدۇ.
جاۋاب: مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئېلىپ كەلگەن بارلىق خەۋەرلىرىنى راست دەپ بىلىشنى، بۇيرۇقلىرىغا ئىتائەت قىلىشنى، چەكلىگەن ئىشلىرىدىن يىراق تۇرۇشنى تەقەززا قىلىدۇ.
ئىنساننىڭ يارىتىلىش مەقسىتى ۋە ۋەزىپىسى (سوئال 33 – 34)
بۆلۈم: “ئىنساننىڭ يارىتىلىش مەقسىتى ۋە ۋەزىپىسى (سوئال 33 – 34)”جاۋاب: ئۆزىنى ياراتقان ئاللاھنى تونۇش، ئۇنىڭغا ئىمان كەلتۈرۈش ۋە پەقەت ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىشتۇر.
جاۋاب: ئاللاھنى، پەيغەمبەرنى، قۇرئاننى ياكى ئىسلام دىنىنىڭ ئېنىق بەلگىلەنگەن ئەھكاملىرىدىن بىرەر ھۆكۈمنى مەسخىرە قىلىش، ئىنكار قىلىش، ھالالنى ھارام ياكى ھارامنى ھالال دەپ ئېتىقاد قىلىش، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش قاتارلىقلار.
ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈش ھەقىقەتلىرى (سوئال 35 – 37)
بۆلۈم: “ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈش ھەقىقەتلىرى (سوئال 35 – 37)”جاۋاب: ئاللاھنىڭ بارلىقىغا، بىرلىكىگە، ئۇنىڭ ھەممە كائىناتنى ياراتقۇچىسى ۋە ئىگىسى ئىكەنلىكىگە، تەڭداشسىز كۈچ-قۇدرەت ۋە كامالەت سۈپەتلىرىگە ئىگە ئىكەنلىكىگە شەك-شۈبھىسىز چىن قەلبىدىن ئىشىنىش كېرەك.
جاۋاب: ئاللاھنىڭ بارلىقىغا ئىشىنىش، رۇبۇبىيىتىگە (ياراتقۇچى ۋە پەرۋىشكارلىقىغا) ئىشىنىش، ئۇلۇھىيىتىگە (يالغۇز ئىبادەتكە لايىق ئىلاھلىقىغا) ئىشىنىش ۋە گۈزەل ئىسىم-سۈپەتلىرىگە ئىشىنىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
جاۋاب: ئىنساننىڭ ئۆز يارىتىلىشى، تەبىئەت ۋە كائىناتتىكى مۆجىزىۋى نىزام-تەرتىپلەر، ئەقىلنىڭ تەقەززاسى ۋە پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن ساماۋىي كىتابلاردۇر.
ئاللاھ تائالانى تونۇشنىڭ ۋاسىتىلىرى (سوئال 38 – 40)
بۆلۈم: “ئاللاھ تائالانى تونۇشنىڭ ۋاسىتىلىرى (سوئال 38 – 40)”جاۋاب: ئاللاھ تائالانى كائىناتتىكى دەلىل-ئىسپاتلارنى كۆزىتىش، ئەقىلنى ئىشقا سېلىش ۋە قۇرئان ھەم سەھىھ ھەدىسلەردە كەلگەن گۈزەل ئىسىم-سۈپەتلىرى ئارقىلىق تونۇغىلى بولىدۇ.
جاۋاب: ئاسمانلار، يۇلتۇزلار، كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ ئالمىشىشى، يەر يۈزىدىكى تاغلار، دەريالار ۋە ھاياتلىق نىزامى ھەققىدە پىكىر يۈرگۈزۈش ئارقىلىق ئۇنىڭ چەكسىز ئىلىم ۋە قۇدرىتىنى تونۇغىلى بولىدۇ.
جاۋاب: ئىنساننىڭ ئەڭ دەسلەپكى بىر تامچە سۇدىن مۇكەممەل تەن، ئەقىل، كۆز، قۇلاق، يۈرەك ۋە تۇيغۇلار بىلەن ئاپىرىدە بولۇشى ھېكمەتلىك ياراتقۇچىنىڭ بارلىقىنىڭ روشەن ئىسپاتىدۇر.
ئەقىلنىڭ ۋەزىپىسى ۋە ئىسلامدىكى ئورنى (سوئال 41)
بۆلۈم: “ئەقىلنىڭ ۋەزىپىسى ۋە ئىسلامدىكى ئورنى (سوئال 41)”جاۋاب: ئەقىل — ئىنساننى ھايۋانلاردىن پەرقلەندۈرۈپ تۇرىدىغان ئەڭ ئۇلۇغ نېمەت بولۇپ، دىنىي تەكلىپ ۋە جاۋابكارلىقنىڭ شەرتىدۇر. ئەقىلسىز كىشى دىنىي ھۆكۈملەرگە مۇكەللەف بولمايدۇ.
ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرى ئارقىلىق تونۇش (سوئال 42 – 45)
بۆلۈم: “ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرى ئارقىلىق تونۇش (سوئال 42 – 45)”جاۋاب: ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرى ئەڭ مۇكەممەل ۋە تەڭداشسىز سۈپەتلەر بولۇپ، ھېچقانداق مەخلۇقنىڭ سۈپەتلىرىگە ئوخشىمايدۇ. ئاللاھقا پۈتۈن نوقسانلاردىن خالىي بولغان كەم-كۈتسىز سۈپەتلەر خاستۇر.
جاۋاب: ياق، پەقەتلا ئوخشىمايدۇ. ئاللاھ تائالا قۇرئاندا: «ئۇنىڭغا ئوخشاش ھېچ نەرسە يوقتۇر، ئۇ ھەممىنى ئاڭلاپ ۋە كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر» (شۇرا: 11) دەپ جاكارلىغان.
جاۋاب: ۋۇجۇد (مەۋجۇتلۇق)، قىدەم (ئەزەلىيلىك)، باقا (ئەبەدىيلىك)، مۇخالەفەتۇن لىلھەۋادىس (مەخلۇقاتلارغا ئوخشىماسلىق)، قىيامۇھۇ بىنەفسىھى (ئۆز زاتى بىلەن مەۋجۇت بولۇش) ۋە ۋەھدانىيەت (بىرلىك).
جاۋاب: ھايات (مەڭگۈ تىرىك بولۇش)، ئىلىم (ھەممىنى بىلىش)، قۇدرەت (ھەممىگە كۈچى يېتىش)، ئىرادە (خالىغىنىنى قىلىش)، سەمئى (ئاڭلاش)، بەسەر (كۆرۈش)، كالام (سۆزلەش) ۋە تەكىۋىن (يارىتىش).
ئاللاھنى قۇرئان ۋە ھەدىستىكى سۈپەتلىرىدىن تونۇش (سوئال 46 – 48)
بۆلۈم: “ئاللاھنى قۇرئان ۋە ھەدىستىكى سۈپەتلىرىدىن تونۇش (سوئال 46 – 48)”جاۋاب: ئاللاھنىڭ ئىسىملىرى ئۇنىڭ ئۇلۇغ زاتىغا ۋە مەلۇم مۇكەممەل سۈپىتىگە بىرلا ۋاقىتتا دالالەت قىلىدۇ. سۈپەت بولسا شۇ زاتتىكى مەنىۋى كامالىيەتنى ئىپادىلەيدۇ.
جاۋاب: ئاللاھ تائالانىڭ قۇرئان ۋە سەھىھ ھەدىسلەردە زىكىر قىلىنغان ئەڭ گۈزەل، ئەڭ ئۇلۇغ ئىسىملىرى دېگەنلىكتۇر.
